Η εργασία αποτελεί θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα και βασικό παράγοντα κοινωνικής συμμετοχής και ένταξης. Δεν περιορίζεται αποκλειστικά στη διασφάλιση του βιοπορισμού, αλλά συνδέεται άρρηκτα με την προσωπική ταυτότητα, την αυτοεκτίμηση, την αίσθηση της χρησιμότητας και του «ανήκειν» στην κοινωνία. Μέσα από την εργασία, το άτομο αποκτά ρόλο, σκοπό και ενεργή παρουσία στο κοινωνικό σύνολο. Ωστόσο, για τα άτομα που ζουν με σχιζοφρένεια, η πρόσβαση στην εργασία συχνά αμφισβητείται, αντιμετωπιζόμενη όχι ως δικαίωμα, αλλά ως προνόμιο ή εξαίρεση.
Στο πλαίσιο της ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης, η εργασιακή ένταξη αποτελεί βασικό στόχο και ουσιαστικό μέσο ενδυνάμωσης και κοινωνικής επανένταξης. Η ψυχοκοινωνική αποκατάσταση δεν εστιάζει αποκλειστικά στη μείωση ή διαχείριση των ψυχοπαθολογικών συμπτωμάτων, αλλά στοχεύει συνολικά στη βελτίωση της ποιότητας ζωής, στην ανάπτυξη κοινωνικών και επαγγελματικών δεξιοτήτων και στην ενίσχυση της αυτονομίας του ατόμου. Η εργασία, όταν παρέχεται μέσα από κατάλληλα προσαρμοσμένα και υποστηρικτικά πλαίσια, μπορεί να λειτουργήσει θεραπευτικά, συμβάλλοντας στη σταθερότητα, την ψυχική ανθεκτικότητα και την κοινωνική ενσωμάτωση.
Παρά τα αποδεδειγμένα οφέλη της εργασιακής απασχόλησης, τα άτομα με σχιζοφρένεια εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σημαντικά εμπόδια στην πρόσβαση και τη διατήρηση της εργασίας. Το κοινωνικό στίγμα, οι προκαταλήψεις και οι στερεοτυπικές αντιλήψεις που συνδέουν τη σχιζοφρένεια με ανικανότητα ή επικινδυνότητα περιορίζουν τις ευκαιρίες απασχόλησης και ενισχύουν τον κοινωνικό αποκλεισμό. Επιπλέον, η έλλειψη ευέλικτων, προστατευτικών και υποστηρικτικών εργασιακών δομών καθιστά δύσκολη τη σταθερή επαγγελματική ένταξη, ακόμη και όταν το άτομο διαθέτει κίνητρο, δεξιότητες και επιθυμία για εργασία.
Σε αυτό το πλαίσιο, οι δομές ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης, όπως τα οικοτροφεία και τα κέντρα ημέρας, διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη γεφύρωση του χάσματος μεταξύ ψυχικής ασθένειας και κοινωνικής συμμετοχής. Μέσα σε ένα ασφαλές και υποστηρικτικό περιβάλλον, τα άτομα ενθαρρύνονται να αναπτύξουν δεξιότητες ζωής και εργασίας, να ενισχύσουν την αυτοπεποίθησή τους και να προετοιμαστούν σταδιακά για μια πιο αυτόνομη και ενεργή παρουσία στην κοινότητα. Η διεπιστημονική προσέγγιση και η εξατομικευμένη υποστήριξη αποτελούν βασικά στοιχεία για την επιτυχή εργασιακή και κοινωνική αποκατάσταση.
Συμπερασματικά, η εργασία για τα άτομα με σχιζοφρένεια δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως εξαίρεση ή ανταμοιβή, αλλά ως αναπόσπαστο και θεμελιώδες δικαίωμα. Η προώθηση της εργασιακής ένταξης, μέσα από υποστηρικτικές πολιτικές και κατάλληλα προσαρμοσμένα εργασιακά πλαίσια, αποτελεί βασικό πυλώνα της ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης και της κοινωνικής ισότητας. Μια κοινωνία που σέβεται και εμπιστεύεται τα άτομα με ψυχικές διαταραχές οφείλει να δημιουργεί ουσιαστικές ευκαιρίες απασχόλησης, προάγοντας την αποδοχή, την αξιοπρέπεια και την ενεργή συμμετοχή όλων των μελών της.
Μητσιάνη Αντωνία
Κοινωνική Λειτουργός
Οικοτροφείο Θρυλορίου Κομοτηνής
