Η καθημερινότητα για ένα παιδί με Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος (ΔΑΦ) συχνά στηρίζεται στη σταθερότητα, τη ρουτίνα και την προβλεψιμότητα. Ακόμη και μικρές αλλαγές – μια διαφορετική δραστηριότητα, η απουσία ενός γνώριμου προσώπου, μια τροποποίηση στο πρόγραμμα – μπορεί να προκαλέσουν έντονο άγχος, αναστάτωση ή υπερδιέγερση. Η μετάβαση, είτε αφορά τη μετακίνηση από μια δραστηριότητα σε μια άλλη είτε μια μεγαλύτερη αλλαγή (π.χ. αλλαγή τάξης ή περιβάλλοντος), αποτελεί μια σημαντική πρόκληση.
Στο πλαίσιο ενός κέντρου ημέρας, οι μεταβάσεις είναι πολλές και καθημερινές. Από το ελεύθερο παιχνίδι στη δομημένη δραστηριότητα, από την ατομική εργασία στο ομαδικό πρόγραμμα, από τον εσωτερικό στον εξωτερικό χώρο. Για τα παιδιά με ΔΑΦ, αυτές οι αλλαγές δεν είναι απλές εναλλαγές, αλλά απαιτούν ψυχική προσαρμογή και επεξεργασία.
Ο ρόλος της νοσηλεύτριας είναι καθοριστικός στην υποστήριξη αυτών των μεταβάσεων. Πρώτο βήμα αποτελεί η πρόληψη: η προετοιμασία του παιδιού μέσα από σαφείς, απλές και κατανοητές οδηγίες. Η χρήση οπτικών βοηθημάτων, όπως εικόνες ή πρόγραμμα ημέρας, μπορεί να ενισχύσει το αίσθημα ασφάλειας. Η έγκαιρη προειδοποίηση («σε πέντε λεπτά τελειώνουμε») βοηθά το παιδί να οργανώσει εσωτερικά την αλλαγή.
Εξίσου σημαντική είναι η παρατήρηση. Κάθε παιδί εκφράζει διαφορετικά τη δυσφορία του. Μπορεί να εμφανίσει ανησυχία, ένταση, απομόνωση ή ακόμα και εκρήξεις θυμού. Η έγκαιρη αναγνώριση των πρώιμων σημείων άγχους επιτρέπει την παρέμβαση πριν η κατάσταση κλιμακωθεί. Η ήρεμη φωνή, η σταθερή παρουσία και η μη λεκτική υποστήριξη λειτουργούν καθησυχαστικά.
Η συνεργασία με την οικογένεια είναι επίσης ουσιώδης. Η ανταλλαγή πληροφοριών για το πώς το παιδί διαχειρίζεται τις αλλαγές στο σπίτι μπορεί να βοηθήσει στη δημιουργία κοινών στρατηγικών. Η συνέπεια μεταξύ σπιτιού και δομής ενισχύει την αίσθηση σταθερότητας.
Τέλος, είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι η ικανότητα διαχείρισης των μεταβάσεων είναι δεξιότητα που καλλιεργείται σταδιακά. Με υπομονή, συνέπεια και εξατομικευμένη προσέγγιση, τα παιδιά με ΔΑΦ μπορούν να αναπτύξουν μεγαλύτερη ευελιξία και ανθεκτικότητα απέναντι στις αλλαγές.
Η υποστήριξη στη μετάβαση δεν αφορά μόνο την ομαλή ροή του προγράμματος. Αφορά την ενίσχυση της αυτονομίας, της συναισθηματικής ρύθμισης και της ποιότητας ζωής του παιδιού. Και σε αυτή τη διαδικασία, η νοσηλευτική φροντίδα έχει ουσιαστικό και ανθρώπινο ρόλο.
Παπουτσάκη Αναστασία
Νοσηλεύτρια
Κέντρο Ημέρας Αχαίας για παιδιά και εφήβους με Διαταραχές Αυτιστικού Φάσματος
